CMR Belgesi: Uluslararası Karayolu Taşımasının Sözleşmesi

CMR nedir, ne değildir

CMR, Uluslararası Karayolu Taşımacılığı Sözleşmesi'ne taraf ülkeler arasında düzenlenen taşıma belgesidir. Adını sözleşmenin Fransızca kısaltmasından alır.

Önemli olan şu: CMR bir teslim fişi değil, taşıyıcı ile gönderici arasındaki sözleşmenin yazılı hâlidir. Bir uyuşmazlıkta ilk bakılan belge odur.

CMR bir kıymetli evrak da değildir; devredilerek mülkiyet geçirmez. Bu yönüyle deniz taşımasındaki konşimentodan ayrılır.

Doldurulurken dikkat edilecek alanlar

Gönderici, alıcı ve taşıyıcı bilgileri: Eksik ya da hatalı unvan, teslimatta ve hasar talebinde sorun çıkarır. Ticaret unvanının tam yazılması gerekir.

Eşyanın tanımı, kap adedi ve ağırlığı: Beyan edilenle fiilî yük arasındaki fark hem gümrükte hem sigortada sorun doğurur. Kap adedi sayılabilir ve doğrulanabilir olmalıdır.

Teslim alma kaydı ve çekinceler: Taşıyıcı yükü alırken ambalajda bir kusur görürse bunu CMR üzerine yazar. Bu kayıt, sonradan hasarın nerede oluştuğunu belirlemede belirleyicidir.

Teslimat kaydı: Alıcının imzası, adı ve tarihi taşımanın tamamlandığının kanıtıdır. Kaşesiz ve okunaksız bir imza sonradan tartışma yaratır.

Çekince ne işe yarar

Taşıyıcı yükü çekincesiz teslim aldıysa, eşyanın ve ambalajın görünüşte iyi durumda olduğu kabul edilir.

Bu kabul, hasar tartışmasında yönü belirler: çekince yoksa hasarın taşıma sırasında oluştuğu varsayımı güçlenir.

Bu yüzden ambalajı zaten kusurlu bir yükü çekince koymadan teslim almak taşıyıcı için, çekincenin haksız yere konması ise gönderici için risktir. İki taraf da yükleme anında belgeyi okumalıdır.

Hasar durumunda ne yapılır

Yük hasarlı teslim alındığında itirazın CMR üzerine ve süresinde yazılması gerekir. Sonradan yapılan sözlü bildirim çoğu zaman yeterli olmaz.

Görünür hasar teslim anında belgeye yazılmalıdır.

Görünmeyen hasar için kısa bir süre içinde yazılı bildirim yapılır; bu süre kaçırılırsa talep zayıflar.

Fotoğraf çekin, ambalajı atmayın. Eksper incelemesi bu kanıtlara dayanır.

Sık yapılan hata

CMR'yi şoförün tek başına doldurup imzalatması yaygın ama riskli bir alışkanlıktır. Belge sözleşme niteliğinde olduğu için üzerindeki bilgilerin göndericinin beyanıyla birebir uyuşması gerekir.

İkinci sık hata: nüsha sayısına dikkat etmemek. CMR birden fazla nüsha düzenlenir ve nüshalar gönderici, taşıyıcı ve alıcıda kalır. Kendi nüshanızı arşivleyin.